|
|
Onderwerp (175-270):
Aanwijzen gemaal De Poel gelegen aan Zeedijk 11 in
Zuiderwoude als gemeentelijk monument
Voorstel
1. Besluiten het Gemaal De Poel, gelegen aan Zeedijk 11 in
Zuiderwoude als gemeentelijk monument aan te wijzen op grond
van artikel 2.3 van de Verordening voor de Fysieke
Leefomgeving Waterland 2021.
Inleiding
Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het besluit
tot aanwijzen van een gemeentelijk monument onderdeel van de
regels over de fysieke leefomgeving. Dat valt onder het
Omgevingsplan. Op grond van artikel 2.4 van de Omgevingswet
en artikel 2.3 van de Verordening Fysieke Leefomgeving
Waterland 2021 valt dit onder raadsbevoegdheid.
Door het gereedkomen van een nieuw gemaal heeft Gemaal De
Poel zijn waterbeheerfunctie verloren. Gemaal de Poel is van
algemeen belang vanwege de cultuurhistorische-,
stedenbouwkundige ensembleen architectuurhistorische
waarden. Eerder werd een bedrag van 5000,- gereserveerd voor
onderzoek naar herbestemming door bureau COUP, samen met de
relevante publieke partners: HHNK, gemeente en provincie.
Gemaal De Poel staat als individueel bouwwerk gesitueerd aan
de binnenzijde van de Waterlandse Zeedijk (provinciaal
monument), aan de zuidoostzijde van de voormalige molenkolk.
Onderdeel van het gemaalcomplex is de voormalige
uitwateringsluis die is opgenomen in het dijklichaam. De
samenhang met de 19e eeuwse uitwateringsluis op de 17e -eeuwse
locatie maakt de ontstaansgeschiedenis van Waterland
afleesbaar. Het gegeven van een vrijwel ongewijzigd
voorbeeld van een 20e eeuws boezemgemaal met door
elektromotoren aangedreven centrifugaalpompen en genoemde
samenhang met de historische sluisconstructie maken het
gemaal waardevol uit cultuurhistorisch oogpunt. Door de
markante positie van het gemaal halverwege de Waterlandse
Zeedijk is de bebouwing bepalend voor het silhouet van de
dijk, zowel vanaf land- als zeezijde. De afleesbaarheid van
het vrijstaande bouwvolume als gemaalgebouw en de in het
dijklichaam verwerkte gemetselde duikersluis geven het
complex hoge ensemblewaarde. Gemaal De Poel is een
zorgvuldig vormgegeven en representatief voorbeeld van een
20e -eeuws boezemgemaal met een functie gebonden
architectuur. Het is een vrijwel gaaf en herkenbaar
exemplaar uit het oeuvre van de sobere, maar zorgvuldig
gedetailleerde functionele architectuur van Ingenieursbureau
De Wit. Dit bureau is bijna maatgevend geweest voor de
poldertechniek in vooral Noord- en Zuidholland, vanaf het
laatste kwart van de 19e eeuw tot halverwege de 20e eeuw.
Gemaal De Poel is waardevol vanwege de vrijwel ongewijzigde
opzet
en de samenhang met de historische uitwateringsluis.
Elektrische gemalen hebben binnen één bouwdeel een
machineruimte waarin het op voerwerktuig (pompen) en
aandrijving (elektromotor) en een afgescheiden
transformatorruimte en eventuele dienstvertrekken. Gemaal De
Poel heeft nog deze oorspronkelijke indeling en de originele
centrifugaalpompen. De gevels en vensters verkeren eveneens
nog grotendeels in oorspronkelijke staat.
Argumenten
1.1 Er is een redengevende beschrijving opgesteld
Uit deze uitgebreide redengevende beschrijving blijkt dat
het gemaal in aanmerking komt om als gemeentelijk monument
in Zuiderwoude te worden aangewezen.
1.2 Het gemaal en de uitwateringssluis zijn van
cultuurhistorische waarde, stedenbouwkundige
ensemblewaarden, architectuurhistorische waarden en
bouwhistorische waarde, zoals uitgebreid staat beschreven in
de redengevende omschrijving
1.3 De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Waterland (CRKW)
heeft positief geadviseerd
De commissie heeft kennis kunnen nemen van de redengevende
omschrijving met daarin de waardering van het gebouw in zijn
(landschappelijke) context. De commissie onderschrijft deze
waarden en kwaliteiten en is van mening dat dit gebouw
bijzonder is voor de ontwikkelingsgeschiedenis en identiteit
van Waterland. Gelet op deze waardering adviseert de
commissie het college volmondig om dit gebouw aan te wijzen
tot gemeentelijk monument.
1.4 Stimulans voor onderhoud
Monumentstatus zal leiden tot betere zorg, onderhoud en het
behoud van het gemaal.
Kanttekeningen
1.1 Het betreft hier de aanwijzing tot gemeentelijk
monument. Gemaal De Poel is eigendom van het
Hoogheemraadschap. Op dit moment zijn er gesprekken gaande
om tot herbestemming te komen.
Communicatie
Met de publicatie van de agenda van de raadsvergadering en
het raadsbesluit (na vaststelling daarvan), wordt de
aanwijzing van de Gemaal De Poel bekend gemaakt.
|
|
